Trampolina do przyszłości

2017-05-17 (data modyfikacji: 2017-05-17)

Wielu nauczycieli specjalizujących się w edukacji młodszych dzieci oraz wielu rodziców coraz częściej zadaje sobie pytanie: Jak my, dorośli, możemy przygotować dzieci do życia w świecie, którego nie tylko nie znamy, ale nawet nie jesteśmy go sobie w stanie wyobrazić?
 

  • Jak powinna się zmieniać szkoła, aby nadążać za zmianami wokół nas?

  • Jak doskonalić swoje działania dydaktyczne, aby pasja, z którą przychodzimy do szkoły, była stale obecna w codziennej pracy?

  • Co mogę zrobić ja, nauczycielka edukacji wczesnoszkolnej, już dziś, aby nie utracić kreatywności, otwartości, chęci rozwoju, doskonalenia warsztatu i swoich kompetencji?

shutterstock_111772979_web1.jpg

Czy w Polsce jest możliwa taka zmiana, aby edukacja była zgodna z najnowszymi trendami w naukach psychopedagogicznych, a jednocześnie abyśmy zachowali i szanowali to, co wypracowane, przemyślane i dobrze funkcjonujące? Jak sprawić, aby dzieci rozpoczynające edukację trafiły do miejsca, w którym rozwiną swoje możliwości? Co zrobić, aby dziecko z radością przychodziło do szkoły? Jak działać, aby nie niszczyć naturalnej ciekawości świata, otwartości, chęci poznawania i odkrywania, samodzielności i kreatywności? Jak dbać o harmonijny rozwój dziecka, by oprócz sfery poznawczej i intelektualnej rozwijało się społecznie i emocjonalnie? Co może zaproponować dzieciom szkoła, aby pozytywnie współistnieć ze światem nowoczesnych technologii? Jak realizować program, by nie był on dla mnie, nauczycielki, pierwszoplanowym elementem pracy i żeby nie przysłonił widzenia dziecka jako pierwszoplanowej osoby w mojej pracy? 

Zmiana jest wpisana w rozwój, ale żyjemy w czasach, w których zmiany zachodzą tak szybko, że szkoła za nimi nie nadąża. Jaka jest wobec tego rola szkoły we współczesnym świecie, jaka jest rola nauczyciela i programu, który tworzy i realizuje? Jaka jest rola podręcznika? Do czego ten podręcznik ma służyć uczennicom i uczniom, skoro wiemy, że jest on tylko jednym z wielu źródeł wiedzy, często nie najważniejszym i nie najbardziej atrakcyjnym dla dziecka?

Nauczyciele i rodzice stają przed nowymi wyzwaniami. Edukacja musi się oprzeć na nowych koncepcjach, na innowacyjnych pomysłach, a czasem najpoważniejszym problemem jest zmiana mentalna. Czy ja – nauczyciel – potrafię być osobą refleksyjną, czy dziecko jest w centrum moich działań i czy uczę DZIECI, a nie – edukacji wczesnoszkolnej, matematyki, historii, plastyki? Jaka jest moja rola? Jak stworzyć warunki, aby uczenie się było efektywne? Czy wypracowane przeze mnie sposoby pracy, pomysły, metody stosowane jeszcze wczoraj, są odpowiednie dla dzieci, które przychodzą do szkoły dzisiaj albo które przyjdą do niej jutro?

Wyniki badań nad mózgiem pokazują, że metody charakterystyczne dla szkoły tradycyjnej nie mają racji bytu we współczesnej szkole. Trzeba odejść od ukrzesłowienia uczniów, gdyż taka organizacja nauki nie sprzyja jej efektywności. Wiemy z badań neurodydaktyków, że trzeba organizować zajęcia dydaktyczne tak, aby mózg był aktywny. Najlepszym obecnie rozwiązaniem jest oparcie działań dzieci na ich własnej aktywności. Szkoła to miejsce, które ma inspirować do samodzielnego zadawania pytań i szukania na nie odpowiedzi, zachęcać do pracy w parach i większych zespołach, rozwijać ciekawość świata, umiejętność myślenia, analizowania i współpracy.

Każde dziecko posiada ogromny potencjał, który właściwie stymulowany i wspomagany rozwija się nieustannie. Dzieci przychodzą do szkoły pełne zapału, chcą się uczyć, nie potrzebują często zewnętrznej motywacji, a doświadczeni nauczyciele wiedzą, że wystarczy nie niszczyć motywacji wewnętrznej i zapału uczniów, aby osiągnąć pedagogiczny sukces.

Trampolina_do_przyszlosci_program_okladka.jpg

Program "Trampolina do przyszłości" oparty jest o koncepcję wielointeligentnej edukacji, której autorki, Monika Zatorska i Aldona Kopik, proponują wykorzystanie teorii inteligencji wielorakich Howarda Gardnera. Ten amerykański neuropsycholog twierdzi, że każdy z nas jest zdolny, tylko każdy nieco inaczej. Każde dziecko dysponuje szerokim wachlarzem możliwości, obejmującym różne typy inteligencji. Niektóre z nich można nazwać mocnymi stronami dziecka. Na tych właśnie mocnych stronach należałoby oprzeć uczenie się dzieci, aby było ono efektywne.

 

Teoria inteligencji wielorakich Howarda Gardnera jest teorią alternatywną (niektórzy psychologowie twierdzą, że inteligencja definiowana na sposób gardnerowski to raczej zdolność czy też talent), na której oparty został program nauczania dla pierwszego etapu edukacyjnego Trampolina do przyszłości. Jest też teorią głęboko humanistyczną ukazującą wartość i niepowtarzalność każdej jednostki. Pedagodzy, którzy próbują tę teorię przełożyć na praktykę edukacyjną, skupiają się zarówno na rozwijaniu mocnych stron każdego dziecka, jak i na ich wykorzystaniu we wsparciu słabszych stron.


Jak twierdzi Gardner: „jest bardzo mało osób, które byłyby dobre we wszystkim i jednocześnie bardzo mało takich, które byłyby słabe we wszystkim”. Wybór programu nauczania opartego na koncepcji wielointeligentnej edukacji to pierwszy krok do realizacji działań skoncentrowanych na dziecku i jego potrzebach. Dla niektórych nauczycieli może wiązać się z rewolucyjną zmianą stylu pracy. Ale może warto dać każdemu dziecku szansę rozwinięcia skrzydeł, a sobie radość i nowe możliwości wzbogacenia warsztatu pracy?

Wybór podręcznika, który zachęca dzieci do aktywności własnej, motywuje do pracy w parach i większych zespołach, stymuluje do zadawania pytań i szukania odpowiedzi na pytania w różnych źródłach informacji, inspiruje do realizacji projektów, dyskutowania, wyciągania wniosków, eksperymentowania, może stać się pierwszym krokiem do rozwijania kompetencji społecznych, ale także myślenia naukowego. 


Odejście od postrzegania podręcznika jako źródła wiedzy na rzecz myślenia o podręczniku jako o kolejnym, obok programu nauczania, edukacyjnym drogowskazie, może stać się ważnym krokiem na drodze zmiany mentalnej nauczycieli i rodziców, obrania drogi w kierunku kształcenia wykorzystującego naturalny, indywidualny potencjał każdego dziecka i takiej organizacji procesu edukacji, aby każde dziecko mogło odnieść sukces.

O autorze:

Monika Zatorska – nauczyciel, doradca metodyczny wczesnej edukacji. Autorka programu „Trampolina do przyszłości”, na którym oparty został pakiet „Szkolna Trampolina”. Dyrektor pierwszej w Polsce SZKOŁY GARDNEROWSKIEJ (Szkoła Podstawowa z odziałem przedszkolnym w Konarach k. Krakowa), której koncepcję stworzyła w oparciu o własne praktyczne doświadczenia nauczyciela i doradcy metodycznego. Jest ekspertem MEN ds. awansu zawodowego, autorką licznych publikacji z zakresu pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej oraz metodyki nauczania i recenzentką publikacji metodycznych. Jest także współautorką książki Każde dziecko jest zdolne oraz programów: wychowania przedszkolnego oraz edukacji wczesnoszkolnej. Interesuje się teorią inteligencji wielorakich Howarda Gardnera i jej pedagogicznymi implikacjami. Współpracuje z uczelniami wyższymi, ośrodkami doskonalenia nauczycieli, szkołami, przedszkolami, a także czasopismami dla dyrektorów i nauczycieli. 

 

slider_szkolna_trampolina_01.jpg

Zobacz więcej aktualności