Rozwój sprawności ruchowej przedszkolaka. Ćwiczenia gimnastyczne

2018-10-09 (data modyfikacji: 2018-10-09)

Ćwiczenia gimnastyczne umożliwiają przedszkolakom wszechstronny rozwój motoryczny. Są bardziej złożone niż ćwiczenia poranne, więc planując je, nauczyciel musi również wziąć pod uwagę umiejętności ruchowe i sprawność motoryczną poszczególnych dzieci. Ważne, by ćwiczenia pozwalały dziecku się rozwijać i dawały mu możliwość osiągania sukcesu.

W zależności od grupy wiekowej ćwiczenia gimnastyczne mogą trwać: w grupie dzieci młodszych – ok. 15–20 minut, a w grupie dzieci starszych – ok. 30 minut. Powinny one dostarczać możliwości do rozwoju czynności ruchowych, pobudzać do dalszego rozwoju ruchowego, kształtować nawyk przyjmowania właściwej postawy ciała oraz wyrabiać nawyk poprawności i harmonijności ruchów.

Przebieg ćwiczeń

Zestawy ćwiczeń powinny być przygotowane i przeprowadzone według właściwego schematu:

  • część I – wstępna, przygotowująca organizm do dalszego zwiększonego wysiłku, ma na celu pobudzenie krążenia, pogłębienie oddechu, rozgrzanie organizmu, ale także ożywienie, zorganizowanie i zdyscyplinowanie dzieci; powinny się tu znaleźć zabawa ruchowa lub ćwiczenie orientacyjno-porządkowe oraz ćwiczenia dużych grup mięśniowych,
  • część II – główna, w której dominuje intensywny ruch wpływający na ogólny rozwój dziecka, doskonalący czynności ruchowe i podstawowe cechy motoryki dziecka, kształtujący prawidłową postawę ciała; ważnym elementem są tu ćwiczenia kształtujące (ćwiczenia mięśni grzbietu, skłony i skrętoskłony); w tej części planujemy także zabawy lub ćwiczenia z elementami biegu, skoku, czworakowania, rzutu, wspinania, ćwiczeń równoważnych,
  • część III – końcowa, zadaniem której jest stopniowe wyciszanie organizmu dziecka, regulowanie procesów pobudzania i hamowania w układzie nerwowym; zawieramy tu ćwiczenia uspokajające, rozluźniające, wpływające na prawidłową postawę ciała dziecka.

Planując zajęcia gimnastyczne, należy pamiętać o przestrzeganiu zasady stopniowania trudności, dozowania wysiłku, różnorodności i zmienności pracy poszczególnych grup mięśniowych. Warto w nich uwzględnić odpowiednie formy prowadzenia:

  • zabawowo-naśladowcza – uruchamiając swoją wyobraźnię, dziecko naśladuje wskazane przez nauczyciela ruchy zwierząt, roślin czy urządzeń,
  • zadaniowa (bezpośredniej celowości ruchu) – po wysłuchaniu polecenia, popartego pokazem, dziecko wykonuje określone zadanie.

Ćwiczenia dla maluchów – część I

  • Przygotowanie – dzieci maszerują po okręgu, nauczyciel rozdaje szarfy do podziału na grupy.
  •  Zabawa orientacyjno-porządkowa Kto szybciej? – dzieci z szarfami w jednym kolorze to jedynki, w drugim – dwójki. Na sygnał nauczyciela wszyscy rozbiegają się po sali, swobodnie się poruszają. Na hasło „Kto szybciej?” dzieci ustawiają się w szeregach przed nauczycielem.
  • Ćwiczenia dużych grup mięśniowych – dzieci stają w rozsypce, każde chwyta szarfę za oba końce, a następnie, pochylając tułów, przechodzą przez szarfę noga za nogą w przód i w tył. Później prostują się, wyciągają ręce z szarfą wysoko nad głowę. Powtarzają ćwiczenie kilka razy.

Ćwiczenia dla maluchów – część II

  • Ćwiczenie kształtujące tułowia w płaszczyźnie czołowej (skłony boczne) – dzieci przyjmują pozycję siadu skrzyżnego, trzymają oburącz szarfę, plecy wyprostowane. Na sygnał nauczyciela unoszą ręce w górę i wykonują skłon tułowia w lewą stronę z pogłębieniem do dwóch, następnie w prawą stronę.
  • Zabawa na czworakach Slalom zajączków – podzielone na dwie grupy dzieci siadają w rzędach, a szarfy układają w niewielkich odległościach, by można było przechodzić między nimi. Na sygnał nauczyciela pierwsze „zajączki” przechodzą na czworakach slalomem między szarfami. Przy ostatniej szarfie siadają za nią w siadzie skrzyżnym, w ten sposób tworzą rzędy po przeciwnej stronie.
  • Zabawa na czworakach Uciekające zajączki – ustawienie jak w poprzedniej zabawie, na sygnał nauczyciela pierwsze osoby z rzędów w pozycji niskiej szybko przeskakują z szarfy do szarfy jak zajączki w sekwencji ręce – nogi, siadają na końcu w siadzie skrzyżnym.
  • Ćwiczenie z elementami równowagi Przeprawa przez most – ustawienie jak poprzednio. Każdy zakłada szarfę na plecy jak plecak. W tym czasie nauczyciel rozkłada na podłodze długą linę – most do przeprawy – przed każdym zespołem. Dzieci poruszają się gęsiego po linie-moście, stawiając stopę przed stopą. Nauczyciel zwraca uwagę, by pięty dotykały palców nóg, sylwetka była wyprostowana, a plecy proste.
  • Zabawa bieżna Kto szybciej po drugiej stronie liny – ustawienie jak poprzednio, dzieci siadają w siadzie skrzyżnym, przed nimi rozłożone liny. Na sygnał nauczyciela kolejne osoby z rzędów biegną jak najszybciej na koniec liny i siadają jedno za drugim. Wygrywa zespół, który jako pierwszy  zmieni miejsce rzędu.
  • Ćwiczenie tułowia (skrętoskłony) – dzieci siedzą w rozsypce w siadzie prostym rozkrocznym. W obu rękach trzymają szarfę złożoną na pół. Wykonują skłon w przód ze skrętem tułowia na zmianę do prawej i do lewej nogi.

Ćwiczenia dla maluchów – część III

  • Ćwiczenie stóp – dzieci siadają na podłodze. Kładą przed sobą szarfę, a następnie chwytają ją palcami lewej i prawej stopy na zmianę i unoszą ją. Próbują machać nią we wszystkie strony i kreślić w powietrzu wzory.
  • Ćwiczenie wyprostne – dzieci maszerują po okręgu. W obu rękach trzymają szarfy. Na sygnał wolno podnoszą ręce w górę, jednocześnie robiąc wdech nosem, potem opuszczają ręce – wydychając powietrze ustami. Przechodząc obok nauczyciela, każde dziecko oddaje swoją szarfę.,

Ćwiczenia dla starszaków – część I

  • Przygotowanie – dzieci ustawiają się w dwuszeregu, nauczyciel objaśnia przebieg zabawy.
  • Zabawa orientacyjno-porządkowa Zbiórka na sygnał – dzieci biegają swobodnie po sali, na jeden gwizdek ustawiają się w szeregu przed prowadzącym, a na dwa gwizdki – w dwuszeregu.
  • Ćwiczenia dużych grup mięśniowych – dzieci leżą przodem (na brzuchu), na sygnał nauczyciela wykonują ruchy jak podczas pływania żabką. Na kolejny sygnał przekręcają  się na plecy. Naśladują jazdę na rowerze: układają ręce jakby trzymały kierownicę, nogi uginają w kolanach i imitują pedałowanie.

Ćwiczenia dla starszaków – część II

  • Ćwiczenie kształtujące tułowia w płaszczyźnie strzałkowej (przód–tył) – dzieci siadają w siadzie skrzyżnym. Nauczyciel rozdaje każdemu kółko serso. Na sygnał dzieci łapią serso obiema rękami i wykonując skłon w przód, przesuwają je po podłodze. Następnie wyciągają ręce wysoko w górę za głowę, wykonując przeprost pleców.
  • Ćwiczenie kształtujące tułowia w płaszczyźnie czołowej (skłony boczne) – dzieci pozostają w pozycji siadu skrzyżnego. Serso trzymają w jednej ręce i unoszą je nad głowę. Przeciwną rękę opierają o podłogę blisko tułowia. Na sygnał wykonują wyraźny skłon tułowia w bok, starając się przybliżyć serso jak najbliżej do podłogi.
  • Zabawa na czworakach – każde dziecko zostawia swoje serso na podłodze i w pozycji na czworakach porusza się po całej sali między kółkami. Na sygnał nauczyciela zatrzymują się przy najbliższym kółku, siadają w siadzie skrzyżnym, a serso unoszą wysoko nad głowę. Na kolejny sygnał – odkładają kółka i kontynuują czworakowanie.
  • Ćwiczenie mięśni brzucha – dzieci w leżeniu tyłem, nogi wyprostowane, złączone, ręce wyciągnięte za głową, w dłoniach serso. Na sygnał uginają nogi w kolanach, lekko unoszą w górę, przenoszą ręce w przód i starają się założyć serso na stopy.
  • Ćwiczenie z elementami równowagi – dzieci stoją w rozsypce. Serso trzymają w obu dłoniach. Stają na jednej nodze, starają się unieść ręce z kółkiem jak najwyżej, nie tracąc przy tym równowagi. To samo próbują ze zmianą nogi.
  • Zabawa bieżna Kolorowe wieże – nauczyciel dzieli grupę na dwa zespoły, każdy ustawia się na linii startu. Zawodnicy stają jeden za drugim, trzymając w ręce serso. Nauczyciel wyznacza linię mety i ustawia tam po jednym pachołku. Na umówiony sygnał pierwsze osoby z rzędów biegną do pachołka, zawieszają na nim kółko serso i wracają do swojego zespołu. Wygrywa drużyna, która jako pierwsza ukończy bieg i umieści wszystkie koła na pachołku, tworząc kolorową wieżę.
  • Rzuty – dzieci ustawione w rozsypce, każde otrzymuje woreczek. Serso umieszczają przed sobą. Woreczek wrzucają do kółka raz jedną, raz drugą ręką. Jeżeli rzuty są celne, odsuwają serso.
  • Ćwiczenie tułowia (skręty) – dzieci nadal w rozsypce. Koło kładą za sobą. Wykonując skręt tułowia w każdą ze stron, starają się wrzucić woreczek do środka sersa.
  • Podskoki – dzieci pozostają w rozsypce. Serso kładą przed sobą na podłodze i wchodzą do środka. Woreczek kładą na głowie. Wykonują podskok, tak by woreczek spadł na podłogę, ale sami nie mogą wypaść z koła.

Ćwiczenia dla starszaków – część III

  • Ćwiczenie wyprostne – dzieci maszerują po sali, w wyznaczonym miejscu odkładają woreczki, ale zatrzymują sersa. Od czasu do czasu przyklękają, dotykają serso do podłogi. Powoli prostują się, aż do wyciągnięcia rąk wysoko w górę.
  • Ćwiczenie stóp – w pozycji siadu skulnego dzieci opierają palce stóp na brzegu serso. Starają się obracać kółkiem w obie strony, przesuwając je palcami stóp.
  • Zabawa o nieznacznym ruchu – dzieci maszerują po okręgu, śpiewając znaną piosenkę. Dochodzą do nauczyciela i odkładają serso.

 

Bibliografia:

  1. J. Kielin, Profil osiągnięć ucznia, Gdańsk 2009.
  2. I. Lachmann, G. Lehnert, Zabawa w sport z maluchami, Warszawa 1978.
  3. S. Owczarek, Atlas ćwiczeń korekcyjnych, Warszawa 1998.
  4. S. Owczarek, Gimnastyka przedszkolaka, Warszawa 2001.
  5. K. Wlaźnik, Wychowanie fizyczne, Warszawa 1988.

Źródło: "Przedszkole. Miesięcznik Dyrektora" nr 7 (109), sierpień 2018.

Małgorzata Lipiejko – pedagog, nauczyciel dyplomowany kształcenia zintegrowanego, certyfikowany terapeuta SI. Instruktor gimnastyki korekcyjnej. Pracownik poradni psychologiczno-pedagogicznej oraz Centrum Rehabilitacji Ruchowej Humanus w Olsztynie. Autorka publikacji dotyczących 
Zobacz więcej aktualności