O twórczości i kreatywności dziecięcej - pierwsze spotkanie Rady Programowej "Trampolina"

2019-01-08 (data modyfikacji: 2019-01-08)

Rada Programowa „Trampolina” to spotkanie ekspertów PWN, autorów pakietów publikacji dla przedszkoli Trampolina i Trampolina. Hop, do góry! oraz specjalistów wychowania przedszkolnego. Pierwsza edycja została zorganizowana przez PWN Wydawnictwo Szkolne 10 grudnia 2018 r., a jej temat brzmiał „T – jak twórczość. Kreatywność – talent czy umiejętność? Jak wzmacniać twórczy potencjał dziecka? Do czego potrzebna jest twórczość w XXI wieku?”
 

 
Wśród rozmówców znaleźli się: Iwona Brylińska, Magdalena Chlebowska, Danuta Chrzanowska, Piotr Kaja, Magdalena Kosecka, Katarzyna Kozłowska, Ewelina Łazarowicz, Magdalena Oleksy-Zborowska, Anna Pryszczepko-Kosińska i Katarzyna Wojtas. Rozmowę poprowadziła Magdalena Kordaszewska, dziennikarka i redaktor naczelna portali dla rodziców.
 
Celem Rady Programowej jest integracja ekspertów i twórców tak, aby dzięki ich wspólnej pracy powstawały jak najlepsze i najbardziej wszechstronne materiały dla nauczycieli. Pakiety przedszkolne PWN tworzone są przez ludzi pełnych pasji i kreatywności. Przede wszystkim jest to jednak zespół z olbrzymim doświadczeniem w pracy z przedszkolakami. Metoda nauczania „Trampolina” właśnie dzięki tak różnorodnemu gronu swoich twórców jest bardzo wszechstronna: każda litera jej nazwy nawiązuje do innego aspektu rozwoju dzieci:
 
  
 
Wszyscy uczestnicy Rady zawodowo zajmują się różnymi aspektami pracy z dziećmi, zatem wnieśli do dyskusji różne punkty widzenia na temat talentu i kreatywności najmłodszych. Podczas spotkania padło bardzo wiele pomysłów na sposoby rozwijania potencjału drzemiącego w przedszkolakach. 
 

Twórczość – czym jest i jak ją wspierać

Punktem wyjścia dyskusji była definicja twórczości: proces umysłowy pociągający za sobą powstawanie nowych idei, koncepcji, lub nowych skojarzeń, powiązań z istniejącymi już ideami i koncepcjami, na końcu którego powstaje dzieło namacalne lub rozwiązanie zadania logicznego. Uczestnicy Rady wspólnie zastanawiali się, jak można wspomagać dziecięcą kreatywność podczas zajęć przedszkolnych. Opowiadali także o metodach jej rozwijania zawartych w materiałach z serii Trampolina.
 
 
Aktywnością, która wspomaga potencjał twórczy dzieci, jest nauka przyrody. Iwona Brylińska przekonywała, że poznawanie natury musi odbywać się w sposób aktywny i bezpośredni – dzieci powinny móc często przebywać na dworze, ponieważ poznawanie świata jest dla nich ogromną radością. Najbliższe otoczenie, np. przedszkolny trawnik, może być kopalnią wiedzy: trzeba tylko pozwolić maluchom poznawać go samodzielnie, według własnych zasad, nawet jeżeli oznacza to dotykanie, wąchanie czy smakowanie. Bliskie obcowanie z przyrodą pozwala także nieśmiałym dzieciom pokonać swoje bariery.
Katarzyna Kozłowska, która w swojej pracy zawodowej w przedszkolu chętnie wprowadza wiele innowacji, podkreślała, że wcale nie jest trudno wymyślić atrakcyjne sposoby na przybliżanie najmłodszym świata. Trzeba tylko mieć szeroko otwarte oczy, ponieważ inspirację można znaleźć nawet w kuchni czy łazience, dysponując prostymi przedmiotami codziennego użytku. W edukacji przyrodniczej ważna jest także odpowiedzialność ekologiczna, która leży po stronie nauczyciela i rodzica, a bardzo często to właśnie małe dzieci są lepiej wyedukowane w temacie dbania o środowisko. 
Piotr Kaja, muzyk, autor innowacyjnej koncepcji muzycznej PWN, podkreślał, że odkrycie u dzieci ekspresji muzycznej może odbyć się tylko wtedy, gdy będą one zanurzały się w słuchanej muzyce, a wręcz „dotykały jej”. Nauczyciele muszą więc przykładać do tego szczególną uwagę, ponieważ nabyte w przedszkolu umiejętności pomogą przyszłym dorosłym funkcjonować w odpowiedniej estetyce artystycznej.
 

Innowacyjne materiały

– Materiały dla przedszkoli oferowane przez PWN stanowią dla nauczycieli olbrzymią inspirację. Są także dla nich wyzwaniem, ponieważ zawarta w nich mnogość pomysłów na zabawy sensoryczne, badawcze czy muzyczne jest dla pedagoga jest często wyjściem poza utarty schemat – mówiła Danuta Chrzanowska, wieloletni nauczyciel i doradca metodyczny. 
Co ważne, w publikacjach nie ma gotowych rozwiązań, ale pomysły dla nauczyciela, co zauważyła Magdalena Oleksy-Zborowska, członek Gardnerowskiego Stowarzyszenia Edukacyjnego. Każdy może inspirować się na własny, indywidualny sposób. Zarówno dzieci, jak i nauczyciele są różnorodni – a dopiero ich wspólna praca tworzy bardzo interesujące, nieoczekiwane efekty. 
Magdalena Chlebowska i Magdalena Kosecka, wieloletnie redaktorki prowadzące materiałów PWN dla przedszkoli tłumaczyły sposób pracy nad publikacjami: – Przede wszystkim nauczyciele przedszkolni najwięcej czasu poświęcają na zabawę z dziećmi. Obudowa metodyczna PWN jest bogata, ale nie narzucamy gotowych rozwiązań. Inspirujemy, zachęcamy do samodzielnego korzystania z zaproponowanych działań, podsuwamy gotowe arkusze obserwacji do badania przyrostu umiejętności przedszkolaków, dbamy o wygodną formę przewodników – dostosowujemy  materiały do potrzeb nauczycieli. Dzieciom zaś zapewniamy różnorodne ćwiczenia, które zainspirują je do dalszego wielokierunkowego rozwoju. 
 
 
 

Kreatywność to kompetencja

– Kreatywność to jedna z kluczowych kompetencji XXI wieku – wyraźnie zauważyła Anna Pryszczepko-Kosińska, anglistka, autorka książek do języka angielskiego dla przedszkoli. Zgodnie ze współczesnymi badaniami aż 75% dzisiejszych 5-latków będzie wykonywało zawód, którego jeszcze nie znamy. Dawniej bardziej liczyła się wiedza i pracowitość, w przyszłości sukces będą odnosić osoby kreatywne, dlatego wydawcy, edukatorzy i nauczyciele zachęcają do wspomagania kompetencji miękkich. PWN przygotowuje dzieci do samodzielnej pracy, umiejętności kreowania wielu rozwiązań problemów, empirycznego doświadczania świata, samodzielnego formułowania wniosków. To istotna zaleta naszych materiałów.
Katarzyna Kozłowska opowiadała o konkretnych metodach. Jej zdaniem kreatywne dzieci potrzebują kreatywnych nauczycieli, którzy często posługują się np. metoda projektu. To świetny sposób nie tylko na rozwijanie twórczości, ale także uczenie dzieci współpracy w grupie, gdzie każdy jest odpowiedzialny za część projektu, ma swoją określoną rolę. Na koniec satysfakcja dzieli się między wszystkich. 
Piotr Kaja podkreślał, że zabawy muzyczne także ułatwiają nauczycielom kształtowanie kompetencji społeczno-emocjonalnych u przedszkolaków. Muzyka jest inspiracją do kreatywności i wymyślania coraz to nowych pomysłów. Wtórowała mu Iwona Brylińska, twierdząc, że każda koncepcja, sugestia podana przez nauczyciela trafia bezpośrednio do dziecka, jak iskra wywołująca samodzielną twórczość. 
 
 

Twórczość – wrodzona czy nie?

Twórczość to nie tylko umiejętność wytwarzania czegoś, ale to także sposób myślenia, patrzenia na świat w sposób indywidualny, wyrażania siebie, inteligencja, odwaga oraz niepowtarzalność. Czy w takim razie jest ona wrodzona czy nie? Czy można ją zniszczyć, stłamsić? Czy można w jakiś sposób wykrystalizować? Takie pytania zadawała rozmówcom Magdalena Kordaszewska.
Odpowiedź była jednoznaczna: człowiek jest kreatywny od urodzenia aż po grób. Rolą nauczyciela jest podpatrywanie dzieci, jak eksplorują świat, jak patrzą i poznają, jak tworzą pewne idee. Ewelina Łazarowicz, nauczycielka Dwujęzycznego Przedszkola PWN, podkreślała, że rolą pedagoga jest tworzenie warunków kreacji u dzieci, stawianie pytań, prowokowanie do działania, poszukiwania rozwiązań. Zgadzała się z tym dyrektor Dwujęzycznego Przedszkola PWN, Katarzyna Wojtas, która mówiła jak ważną rolę we wzmacnianiu twórczych postaw i działań dzieci odgrywają rodzice. Współpraca pomiędzy szkołą a domem  jest istotnym elementem całego procesu edukacyjnego.
Należy pamiętać, że twórczość dziecięca nie powinna podlegać ocenie, zwłaszcza negatywnej. Iwona Brylińska przypominała, że nie wolno dzieci oceniać. Trzeba naturalnie przyjmować twórczość przedszkolaków, ponieważ każdy pomysł jest dobry – często bardzo oryginalny i nie do podrobienia, nie do odwzorowania (nawet przez dorosłych). 
Nauczyciel musi do każdego dziecka podchodzić indywidualnie, np. przy formułowaniu  pytań czy poleceń. – W materiałach PWN tak budujemy polecenia, by nie odnosiły się tylko do konkretnej umiejętności, ale staramy się kierować dziecko do samodzielnego poznawania odpowiedzi np. mówiąc „Jak myślisz? Dowiedz się! Porozmawiaj. Sprawdź, jak to zrobił kolega” – podkreśliła Magdalena Oleksy-Zborowska. Pedagog powinien dbać o całościowy rozwój dziecka. Niezwykle ważny jest nie tylko rozwój poznawczy, ale przede wszystkim społeczno-emocjonalny. To tzw. rozwój na dywanie, który jest główną drogą do stymulowania twórczych działań dzieci. 
 
 
Na koniec debaty rozmawiano o polskim systemie edukacji: czy sprzyja rozwojowi dziecięcej twórczości i kreatywności? Wszyscy eksperci wyrazili przekonanie, że edukacja przedszkolna nie tylko wspomaga, lecz przede wszystkim buduje twórcze kompetencje dziecka, a nauczycielka wychowania przedszkolnego jest pod tym względem w uprzywilejowanej sytuacji. Zgadzali się co do tego, że rozwijanie kreatywności ważne jest już na etapie przedszkolnym. Dbanie o wszechstronny rozwój najmłodszych prowadzi do wypracowania u nich kompetencji XXI wieku, które będą im niezwykle przydatne w kolejnych latach życia.
 

Wnioski Rady Programowej „Trampolina”:

1. Inspirujemy do poznawania przyrody w sposób aktywny i bezpośredni.
2. Zachęcamy do „zanurzenia się” w muzyce, piosenkach, śpiewankach.
3. Stwarzamy nowe sytuacje edukacyjne – sprawiamy radość dzieciom.
4. Podajemy liczne, ciekawe pomysły, które w różnych grupach mogą dać inne efekty.
5. Wspomagamy kompetencje społeczne i dojrzałość emocjonalną.
6. Propagujemy metody oparte na współpracy dzieci, rodziców i nauczycieli.
7. Lubimy zadziwiać dzieci i inspirować nauczycieli.
8. Pozwalamy dzieciom samodzielnie odkrywać świat – stawiamy pytania, szukamy wyzwań, tworzymy warunki dla dziecięcej kreatywności.
9. Towarzyszymy dzieciom w rozwoju.
10. Dbamy o całościowy rozwój dziecka – ten przy stoliku i ten na dywanie. :) 
 
Zobacz więcej aktualności