Kompetencje społeczno-emocjonalne - jak je rozwijać u dzieci?

2019-05-31 (data modyfikacji: 2019-06-03)

Naukowcy zgodnie twierdzą, że prawidłowe kształtowanie umiejętności społeczno-emocjonalnych już od najmłodszych lat zapewnia dzieciom lepsze wyniki w nauce, a później sukcesy w życiu zawodowym. Dlaczego edukacja w tym obszarze jest tak ważna? Ponieważ dzięki niej stajemy się osobami, które rozumieją swoje emocje, potrafią wyznaczać sobie pozytywne cele i osiągać je, odczuwają empatię, nawiązują i utrzymują dobre relacje, a także podejmują odpowiedzialne decyzje.

Biorąc pod uwagę, jak wiele obszarów naszego życia łączy się z kompetencjami społeczno-emocjonalnymi, szczególnie zatroszczmy się o ich rozwój. Rodzice i nauczyciele wychowania przedszkolnego stoją przed nie lada wyzwaniem, ponieważ praca nad prawidłowym rozwojem społeczno-emocjonalnym wymaga zaangażowania, cierpliwości oraz systematyczności.

Wychowując dzieci, staramy się zatroszczyć o wszystko – pamiętajmy także o sferze społeczno-emocjonalnej. Każdego dnia się porozumiewamy i niemal wszędzie przebywamy z innymi ludźmi: w domu, w przedszkolu, na placu zabaw. Dlatego tak ważne jest, aby rozwijać umiejętności społeczne dzieci od najmłodszych lat – będą one wykorzystywane na wszystkich etapach życia. Dziś w większości krajów na świecie docenia się rolę rozwoju tych kompetencji dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. W Stanach Zjednoczonych na Arizona State University specjaliści z dziedziny pedagogiki opracowali program Sanford Harmony, rozwijający kompetencje społeczno-emocjonalne dzieci w wieku od 3 do 12 lat. Dzieci pracujące z programem łatwiej nawiązują relacje koleżeńskie, bez problemu się komunikują, współpracują, chętnie chodzą do przedszkola, radzą sobie z trudnymi uczuciami, potrafią rozwiązywać konflikty. Od nadchodzącego roku szkolnego PWN Wydawnictwo Szkolne wprowadza program do przedszkoli w Polsce.

W przedszkolu dzieci zaczynają budować relacje i uczą się wartości, np. szacunku do siebie i drugiego człowieka, otwartości na innych, empatii czy współpracy. Wprowadzanie pozytywnych wzorców jest łatwiejsze, gdy możemy skorzystać z gotowych scenariuszy, rozmów kierowanych, zabaw, historyjek, kart pracy. W programie Sanford Harmony dzieci regularnie spotykają się z Zi – sympatycznym ufoludkiem, który wraz z nimi uczy się życia na Ziemi. Dzięki nauce przez zabawę już po kilku zajęciach widać efekty, a poszczególne elementy programu można umacniać indywidualnie w domu.

Aby dzieci kierowały się w swoich działaniach odpowiednimi wartościami, muszą wiedzieć, dlaczego są one ważne. W tej kwestii trzeba być konsekwentnym i działać spójnie. Jeżeli np. mówimy, że uważne słuchanie kogoś jest oznaką szacunku, to i my również konsekwentnie to róbmy. Uczyć dobrych praktyk można np. za pomocą codziennych spotkań z dziećmi, podczas których będą one dzielić się doświadczeniami, rozwiązywać problemy, wymieniać się pomysłami. Dzięki temu wszyscy członkowie grupy będą czuć się w równym stopniu doceniani i słuchani. Taka metoda jest jednym z bardzo skutecznych narzędzi proponowanych w programie Sanford Harmony, który polega na regularnych zajęciach bazujących na wartościowym pakiecie materiałów dydaktycznych.

Innym sposobem rozwijania umiejętności społecznych jest uczenie konkretnych zachowań. Warto stworzyć kodeks dobrych praktyk, na który będą się składały propozycje dzieci, np. traktujemy się z szacunkiem, słuchamy swoich pomysłów. Gdy zawiesimy go w widocznym miejscu, będzie przypominał maluchom o podjętym zobowiązaniu. Należy pamiętać, że rozwój emocjonalno-społeczny człowieka jest długotrwałym procesem, na który wpływa wiele czynników. Efekty zazwyczaj nie są szybko widoczne dla postronnego obserwatora. Dlatego warto, by opiekunowie i pedagodzy we współpracy wybierali całościowe rozwiązania, które zapewnią spójność edukacji oraz pomogą skutecznie kierować procesem rozwoju społecznoemocjonalnego dzieci.

Aleksandra Biernacka, Róża Mazur

Źródło: "Rzeczpospolita", 24.05.2019 r.

 


Dowiedz się więcej o programie Sanford Harmony:

Zobacz więcej aktualności