Czant edukacyjny i piosenka edukacyjna

2018-06-26 (data modyfikacji: 2018-06-29)

Dryl językowy to technika polegająca na mechanicznym powtarzaniu struktur języka obcego, które nauczyciel prezentuje słownie lub za pomocą nagrania. Metoda ta wywodzi się z audiolingwalnego podejścia do nauki języków obcych i nie zakłada analizy gramatycznej nauczanej struktury, dlatego też jest często stosowana na zajęciach z małymi dziećmi. Nauka poprzez powtarzanie jest dość monotonna i mechaniczna, a dzieci nie lubią nudy, zatem aby dryl językowy był skuteczny, trzeba go stosować w sposób starannie przemyślany. Musi on stanowić środek do osiągnięcia celu w zadaniu, nie może sam w sobie nim być.

 

 
Przykłady użycia tej techniki:
 
  • zabawa w grupie, która zakłada cykliczne powtarzanie kluczowej struktury,
  • odgrywanie scenki czy prostych przedstawień teatralnych, w których dzieci powtarzają kluczową strukturę,
  • śpiewanie piosenek lub wykonanie czantów (rytmicznych recytacji z podkładem muzycznym), których tekst zawiera powtarzalne struktury nauczanego języka (czyli jest klasycznym drylem językowym).
Dzięki technice drylu dziecko szybko zapamiętuje nie tylko nowe słownictwo, ale też proste struktury zdaniowe. Jeśli nauczyciel potraktuje dryl w sposób twórczy, np. wykorzysta go w prostej zabawie lub zastosuje linię melodyczną w tle, nauka języka obcego może okazać się nie tylko łatwa, ale też przyjemna i będzie odbywać się mimochodem, w sposób nieświadomy, czyli będzie przypominać naukę języka ojczystego. 
 

Wykorzystywanie muzyki w celach dydaktycznych

Wielu nauczycieli i metodyków zajmujących się wczesnym nauczaniem języka obcego bardzo sobie ceni wartość dydaktyczną utworów muzycznych i często stosuje je na zajęciach z małymi dziećmi. Poniżej znajduje się tekst piosenki edukacyjnej pochodzącej z jednego z kursów adresowanych do małych dzieci (towarzyszy jej prosta linia melodyczna, którą potrafi odtworzyć nawet przeciętnie uzdolnione muzycznie dziecko):
My dolly is on a swing.
My dolly is on a swing.
Up and down, up and down, up and down.
 
My teddy is on a slide.
My teddy is on a slide.
Up and down, up and down, up and down.
 
My Mummy is on a swing.
My Mummy is on a swing.
Up and down, up and down, up and down.
 
My Daddy is on a slide.
My Daddy is on a slide.
Up and down, up and down, up and down.
 
Analiza tej piosenki pozwala wyodrębnić jej cechy charakterystyczne, którymi powinny cechować się utwory muzyczne wykorzystywane w celach edukacyjnych:
 
  • dość wolne tempo, które umożliwia wykonanie utworu w języku obcym nawet bardzo małemu dziecku,
  • prosta, łatwa do powtórzenia linia melodyczna (wskazane jest wykorzystywanie motywów muzycznych z dobrze znanych dzieciom melodii, co ułatwia im naukę utworu i skupienie się na tekście, czyli na utrwalanej strukturze językowej),
  • zastosowanie techniki drylu językowego, w której wielokrotnie, w zrozumiałym dla dziecka kontekście, powtarza się jakąś strukturę, wymieniając jej niektóre elementy, np.: My dolly is on a swing.../ Up and down, up and down, up and down.
  • My Mummy is on a swing…/ Up and down, up and down, up and down.
  • My teddy is on a slide…/ Up and down, up and down, up and down.
  • My Daddy is on a slide…/ Up and down, up and down, up and down;
  • użycie metody „echa”, która polega na tym, że każdy nowo zaprezentowany wers utworu jest następnie chóralnie powtarzany tak, aby bezpośrednio po prezentacji struktury w wersie pierwszym dzieci mogły ją powtórzyć, śpiewając wers drugi, np. wers pierwszy – prezentacja struktury: My Mummy is on a swing, wers drugi – chóralne wykonanie struktury: My Mummy is on a swing.
Nauczyciel musi pamiętać o nakreśleniu kontekstu utworu, najlepiej w języku ojczystym, zanim dzieci go wysłuchają. W przypadku powyższej piosenki przed jej odtworzeniem, prowadzący może powiedzieć np.: Panda Kimmy jest na placu zabaw. Są z nią jej rodzice oraz lalka i miś. Listen. Utwory muzyczne dla małych dzieci opierają się bowiem na bardzo prostych środkach językowych – często bez podania kontekstu sam tekst piosenki w pełni go nie oddaje i dlatego potrzebne są dodatkowe informacje. 
 

Wieloetapowość zajęć z wykorzystaniem utworu muzycznego

Należy mieć na uwadze, że nawet właściwie skonstruowany utwór muzyczny o charakterze edukacyjnym nie gwarantuje sukcesu dydaktycznego. Aby dzieci przyswoiły sobie piosenkę, a co za tym idzie – również wybraną strukturę języka obcego – trzeba pamiętać, że zajęcia powinny składać się z kilku etapów, z których dopiero ten 'nalny to w miarę bezbłędne wykonanie utworu. Niektórzy nauczyciele, nieświadomi konieczności zachowania owej wieloetapowości, oczekują, że po np. jednokrotnym wysłuchaniu utworu dzieci będą w stanie go wykonać. Może to skutkować zarówno frustracją nauczyciela, jak i dziecka, czego można uniknąć, odpowiednio przygotowując uczniów do wykonania utworu.
Poniżej prezentujemy przykładowy scenariusz wieloetapowych zajęć adresowanych do trzy-, czterolatków, których celem jest nauka piosenki edukacyjnej (czantu edukacyjnego). Istnieje, oczywiście, wiele innych technik, które można zastosować na poszczególnych etapach przedstawionych zajęć, należy jednak pamiętać, że trzeba przejść przez wszystkie stopnie, aby utwór muzyczny skutecznie spełnił swoją funkcję dydaktyczną. 
 

Scenariusz zajęć

Cele:

Dziecko:

  • nauczy się śpiewać piosenkę edukacyjną
  • utrwali znajomośc nazw kolorów i słów: book, crayon, pencil
Pomoce:
 
  • płyta z nagraną piosenką
  • kukiełki, np. pandy kimmy i pandy Jimmy'ego (wycięte kontury pandy Kimmy i pandy Jimmy'ego z materiałów dla nauczyciela przyklejone do patyczka do jedzenia sushi bądź słomki do napojów)
  • karty obrazkowe przedstawiające żółtą książkę (yellow book), czerwony ołówek (red pencil) i zieloną kredkę (green crayon) - jeśli nauczycielka dysponuje prawdziwymi przedmiotami w tych kolorach, może je wykorzystać
  • latarka
  • gwizdek
  • kserokopie małych rysunków (mogą być wykonane przez nauczycielkę) przedstawiających żółtą książkę, zieloną kredką i czerwony ołówek
  • dość długa linka lub sznurek
Słowictwo: a red crayon / a green pencil / a yellow book in the bag
 

Przebieg zajęć:

Etap 1. Wprowadzenie (przypomnienie słownictwa występującego w wykorzystanym na zajęciach utworze muzycznym – introduction/revision).
 
Uwaga! Na poprzednich zajęciach uczniowie nauczyli się wyrażeń yellow book, green crayon, red pencil.
Nauczycielka umieszcza w trzech miejscach sali karty obrazkowe przedstawiające: żółtą książkę, czerwony ołówek i zieloną kredkę. Upewnia się, że w klasie panuje półmrok. Oświetlając światłem z latarki poszczególne karty, zadaje pytanie What’s this? Dzieci (z pomocą nauczycielki, jeśli jest taka potrzeba) odpowiadają: (This is) a yellow book / a red pencil / a green crayon.
Prowadząca odsłania zasłony i tłumaczy dzieciom, że teraz pobawią się w jazdę pociągiem. Przedszkolaki tworzą pociąg, a nauczycielka mówi nazwy stacji, do których pojedzie pociąg. Nauczycielka: (krzyczy): Yellow Book! (dmucha w gwizdek, sygnalizując odjazd pociągu.) Dzieci jadą do stacji Yellow book (w kierunku właściwej karty obrazkowej). Pociąg może najpierw ruszać powoli, a potem rozpędzać się. Jadąc jako pociąg, dzieci powtarzają rytmicznie: Yellow Book, Yellow Book, Yellow Book itd.
Prowadząca postępuje podobnie, w celu utrwalenia wyrażeń: red pencil i green crayon. Zabawa trwa kilka minut, jeśli dzieci wykazują nią zainteresowanie.
Powtarzane rytmicznie nazwy stacji, np. yellow book, yellow book, yellow book to nic innego jak dryl językowy, który nie jest celem samym w sobie, ale staje się elementem zabawy w pociąg.
 
Etap 2. Prezentacja kontekstu utworu muzycznego oraz jego tekstu (presentation).
 
Nauczycielka przygotowuje torbę (plecak) oraz żółtą książkę, czerwony ołówek i zieloną kredkę (przedmioty lub karty obrazkowe).
N: Panda Jimmy idzie pobawić się do kolegi. Pakuje do torby wszystkie rzeczy, które chce wziąć ze sobą. Podśpiewuje pod nosem piosenkę. Listen.
Prowadząca włącza CD 1, ścieżka 14. Śpiewa piosenkę wraz z nagraniem; w jednej ręce trzyma kukiełkę pandy Jimmy’ego, drugą wkłada przedmioty lub karty do plecaka, zgodnie z tekstem piosenki. 
Jimmy: A green crayon, a green crayon in the bag.
Chór: A green crayon, a green crayon in the bag.
Jimmy: A red pencil, a red pencil in the bag.
Chór: A red pencil, a red pencil in the bag.
Jimmy: A yellow book, a yellow book in the bag.
Chór: A yellow book, a yellow book in the bag x2
Tekst piosenki ma formę drylu językowego, z którego pomocą jest utrwalana struktura: A..., a .... in the bag oraz wymiennie wyrażenia green crayon, red pencil, yellow book.
 
Etap 3. Nauka tekstu utworu muzycznego, np. podczas zabawy w zepsute radio (controlled practice).
 
N: Teraz pobawimy się z zepsute radio. Zepsute radio czasami nadaje (nauczycielka robi z rąk „megafon” i podnosi głos) bardzo głośno, a czasami (kadzie palec na ustach i mówi szeptem) bardzo cicho. Zaśpiewajmy piosenkę - tak, jak w zepsutym radiu. Sing.
Prowadząca śpiewa poszczególne wersy piosenki. Sygnalizuje, kiedy dzieci mają podnieść głos, a kiedy – śpiewać cicho, np.: śpiewając cicho, kładzie palec na ustach. Dzieci śpiewają cicho. A green crayon, a green crayon in the bag.
Nauczycielka robi „megafon” z dłoni: Kolejny głos zaśpiewajcie pełnym głosem. A green crayon, a green crayon in the bag.
W ten sposób wykonajcie całą piosenkę.
Dzieci utrwalają tekst piosenki, bawiąc się w zepsute radio. Zabawa ta to tzw. repetition drill, powtarzany z różnym natężeniem głosu.
 
Etap 4. Zabawa z wykorzystaniem utworu muzycznego (less controlled/free practice).
 
Nauczycielka rozdaje dzieciom po jednym przygotowanym przez siebie rysunku przedstawiającym albo żółtą książkę, albo zieloną kredkę, albo czerwony ołówek.Dzieci formują koło, tworząc torbę.
N: This is a bag. To jest torba. (Prowadząca pokazuje rękoma, że utworzone koło to torba.)
N: Yellow book! Dzieci z rysunkami żółtych książek podnoszą rysunki do góry.
N: Red pencil! Dzieci z rysunkami czerwonych ołówków podnoszą rysunki do góry.
N: Green crayon! Dzieci z rysunkami zielonych kredek podnoszą rysunki do góry.
N: Sing and do. Zaśpiewajcie piosenkę. Kiedy usłyszycie nazwę przedmiotu narysowanego na waszym rysunku, wejdźcie do torby.
Prowadząca demonstruje ćwiczenie, śpiewając pierwszą linijkę piosenki, i zachęcając dzieci z obrazkami zielonych kredek, aby weszły do środka koła, podnosząc rysunek do góry.
Nauczycielka odtwarza piosenkę. Dzieci bawią się według powyższego scenariusza, śpiewając piosenkę.
Podczas tej zabawy dzieci nie tylko utrwalają wymowę kluczowej struktury, ale też muszą zrozumieć tekst utworu, aby wejść do środka koła zgodnie z przypisaną im rolą oraz tekstem utworu. Powinny one wykonać piosenkę ze zrozumieniem tekstu.
 
Etap 5. Wykonanie utworu muzycznego na kolejnych zajęciach podczas różnorodnych gier i zabaw (internalising the song).
Wykorzystując linkę lub sznurek, nauczycielka układa na dywanie kontur torby. Dzieli dzieci na drużyny: a red pencil, a yellow book, a green pencil. Wręcza każdej drużynie stosowną kartę obrazkową. Dzieci mogą zaśpiewać piosenkę (CD1, ścieżka 14), siedząc w torbie i w stosownym momencie podnosząc ręce z kartami obrazkowymi.
 
Na kolejnych zajęciach dzieci powinny utrwalać utwór i tym samym wykonywać go coraz płynniej i pewniej. Należy stworzyć jak najwięcej sytuacji, w których dzieci będą sobie cyklicznie przypominać wcześniejsze piosenki (czanty) i w ten sposób utrwalać poznany materiał językowy.
 
Wykonanie piosenki edukacyjnej lub czantu edukacyjnego bazujących na drylu językowym to cenna i skuteczna metoda w nauczaniu języka obcego. Umiejętnie dobrany utwór muzyczny wykorzystany na dobrze zaplanowanych i przeprowadzonych zajęciach, może skutkować trwałym przyswojeniem ćwiczonych struktur, a tym samym może przełożyć się na postępy w nauce. 
 
Źródło: Anna Pryszczepko-Kosińska, "Czant edukacyjny i piosenka edukacyjna jako przykłady zastosowania drylu językowego na zajęciach z języka obcego", w: "Wychowanie w przedszkolu", nr 5/2017, s. 22-25.
 
Anna Pryszczepko-Kosińska – autorka książek dla dzieci do nauki języka angielskiego, redaktorka publikacji do nauki języka angielskiego, ekspert PWN
Zobacz więcej aktualności