Jak sprawić, by przedszkolaki nauczyły się pisać?

Wiek a rozwój psychoruchowy przedszkolaków. NIEZBĘDNIK NAUCZYCIELA
 

Nauka umiejętności pisania jest ściśle związana z możliwościami rozwojowymi dzieci w wieku przedszkolnym oraz ich rozwojem psychoruchowym. Pojęcie „rozwój psychoruchowy” oznacza, że istnieje ścisła zależność między rozwojem ruchowym, a rozwojem psychicznym dziecka. Im dziecko ma więcej doświadczeń ruchowych różnego rodzaju, tym więcej informacji przyswaja, utrwala, zapamiętuje oraz integruje. 
 
W tabeli zostały przedstawione możliwości dzieci w zakresie tzw. dużej i małej motoryki oraz spostrzegania wzrokowego, w zależności od wieku. Wspomaganie rozwoju tych możliwości jest niezbędne do nauki pisania.

Mamy nadzieję, że przedstawione informacje będą pomocne w codziennej pracy nauczycieli i wychowawców w przedszkolu.

 

dzieci 3−4-letnie

rozwój ruchów – właściwości rozwoju ruchowego (duża motoryka) rozwój ruchów rąk – rozwój manipulacji (mała motoryka) spostrzeganie wzrokowe
  • sprawnie biegają,
  • skaczą dość ciężko na obu nogach w miejscu i do przodu,
  • chodzą naprzemiennie po schodach,
  • wspinają się na drabinki, meble,
  • huśtają się na podpartej huśtawce,
  • kopią piłkę z rozbiegu nie zawsze w nią trafiając,
  • często zmieniają rodzaj ruchów,
  • jeżdżą na rowerku na 4 kółkach
  • potrafią samodzielnie rozebrać się i częściowo się ubrać –proszą o pomoc,
  • sztywnymi dłońmi myją twarz, ręce,
  • czasem wymagają pomocy w toalecie,
  • pełną garścią trzymają łyżkę, widelec, ołówek;
  • bawią się chętnie w piaskownicy,
  • budują proste budowle z klocków,
  • uklepują plastelinę robiąc z niej wałeczki, kulki,
  • chętnie bazgrzą,
  • potrafią narysować linie pionowe, poziome – trawka, deszcz, droga itp.; (uczymy prawidłowego chwytu ołówka),
  • rysują wg wzoru:
    O , +
  • szybko się męczą
  • na obrazkach spostrzegają i rozpoznają przedmioty,
  • zauważają kilka przedmiotów i nazywają je (obrazki powinny zawierać tylko kilka szczegółów)

 

dzieci 4−5-letnie

rozwój ruchów – właściwości rozwoju ruchowego (duża motoryka) rozwój ruchów rąk – rozwój manipulacji (mała motoryka) spostrzeganie wzrokowe
  • lekko już biegają, skręcają w biegu pod kątem prostym,
  • ćwiczą równowagę chodząc po murkach i krawężnikach, 
  • bawią się w berka, 
  • kopią piłkę w kierunku wskazanym przez nauczyciela, 
  • przeskakują niskie przeszkody itp. 
  • rozbierają się same, potrzebna bywa pomoc przy ubieraniu,
  • nadal sztywne dłonie podczas mycia i wycierania się,
  • część dzieci prawidłowo zaczyna trzymać sztućce,
  • lepią babki w piaskownicy,
  • wylepiają plasteliną wskazane kształty,
  • zaczynają lepić pierwsze „ludziki”,
  • budują dość skomplikowane budowle z klocków,
  • nadal mają tendencje do trzymania ołówka pełną garścią (uporczywie poprawiamy dzieciom chwyt kredek),
  • rysują: domek, słońce, niebo chmury, liczne geometryzacje w ich rysowaniu, zaczynają rysować człowieka – powstają „głowonogi” i proste schematy,
  • rysują chętnie drogi w labiryntach,
  • rysują wg wzoru: 
    , , , ,
  • kończą proste szlaczki typu: I_I_I_I; VVVV, <<<, >>> (nie zalecamy rysowania szlaczków literopodobnych – dla wielu dzieci są zbyt trudne)
  • potrafią zauważyć, spostrzec i nazwać około kilkunastu elementów (obrazki mogą zawierać już więcej szczegółów) 

 

dzieci 5−6-letnie

Rozwój ruchów – właściwości rozwoju ruchowego (duża motoryka) Rozwój ruchów rąk – rozwój manipulacji (mała motoryka) Spostrzeganie wzrokowe
  • biegają szybko, 
  • stają na jednej nodze,
  • skaczą do przodu, 
  • potrafią się rozhuśtać na huśtawce na sznurach, 
  • jeżdżą na dwukołowym rowerku i na hulajnodze, 
  • w wieku około 5,6 – 6 lat zachodzi u dzieci przyspieszenie rozwoju w tym, rozwoju ruchowego (skok rozwojowy - wpływ układu hormonalnego – przyrost masy ciała, wzrostu, zmiany proporcji i inne) – zaczynają odczuwać „głód ruchu” (ograniczanie im ruchu może prowadzić do: niepokoju ruchowego, zachowań agresywnych, zmniejszenia odporności),
  • „głód ruchu” jest nasilony u chłopców
  • samodzielnie się ubierają,
  • nie wszystkie prawidłowo trzymają sztućce, ołówek (pilnujemy konsekwentnie prawidłowego chwytu),
  • budują skomplikowane budowle,
  • zaczynają budować wg wzoru,
  • lepią postacie z plasteliny,
  • rysują proste postacie ludzkie, domy, drzewa, niebo, kwiaty itp. (zwracamy uwagę na rysowanie dwuwymiarowych kończyn),
  • potrafią rysować kilka elementów szlaczka bez odrywania ręki,
  • kolorują obrazki rzadko wychodząc poza kontur,
  • wycinają nożyczkami po prostej,
  • odwzorowują drukowane litery,
  • rysują wg wzoru: 
    , ,
  • spostrzegają elementy na obrazku i zależności między nimi tak, że zaczynają nazywać czynności postaci na obrazku: dziewczynka idzie, piesek biegnie i szczeka itp.

 

dzieci powyżej 6 lat

Rozwój ruchów – właściwości rozwoju ruchowego (duża motoryka) Rozwój ruchów rąk – rozwój manipulacji (mała motoryka) Spostrzeganie wzrokowe
  • doskonalą, upłynniają, lepiej koordynują wcześniej opanowane czynności ruchowe, 
  • powoli tworzą się zautomatyzowane schematy czynnościowe
  • mają płynne ruchy rąk podczas ich mycia,
  • prawidłowo używają sztućców,
  • uczą się wiązania kokardki,
  • wycinają różne figury geometryczne,
  • ich rysunki są na etapie schematu udoskonalonego – występują tam elementy krajobrazu, uwzględniane są proporcje i właściwa budowa postaci ludzkiej (dwuwymiarowe kończyny, szczegóły twarzy i ubioru),
  • rysują szlaczki literopodobne typu: UUUU, CCCC, eeee, nnnn, mnmn, unun i inne,
  • odwzorowują cyfry i litery pisane,
  • mieszczą się w większej liniaturze, ale litery są mało kształtne, mają różne wielkości (konieczne są ćwiczenia),
  • rysują wg wzoru:
    ,
  • zauważają na obrazkach i nazywają stosunki przestrzenne i zależności: dziewczynka biegnie po chodniku, na niebie świeci słonko, nad chmurą, pod ławkę wlazł piesek itp. 
  • dzięki spostrzeganiu zależności zaczynają rozumieć treść obrazka i rozwijają myślenie
     


Opracowanie na podstawie artykułu Bożeny Janiszewskiej: Jak przygotować przedszkolaki do nauki pisania?, Przedszkolne ABC, nr 9, listopad 2016.